ปวารณา (Pavāraṇā) คือสังฆกรรมในวันออกพรรษา (วันมหาปวารณา ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11) ที่ภิกษุผู้จำพรรษาร่วมกัน เปิดโอกาสให้กันและกันว่ากล่าวตักเตือน ถึงข้อบกพร่องที่ได้เห็น ได้ยิน หรือรังเกียจ — แทนการสวดpatimokkha (ปาฏิโมกข์)ในวันนั้น. ระเบียบอยู่ในปวารณาขันธกะของmahavagga (มหาวรรค).
- แต่ละรูปกล่าวคำปวารณาต่อสงฆ์โดย “โดยได้เห็น โดยได้ยิน หรือโดยรังเกียจ”
- สะท้อนวัฒนธรรมการเปิดใจรับคำเตือนเพื่อขัดเกลาตน ต่างจากการปกปิด
- ภิกษุณีออกพรรษาต้องปวารณาในสงฆ์ 2 ฝ่าย (ครุธรรมข้อ 4 ดูgarudhamma-8 (ครุธรรม 8))
- โยงuposatha (อุโบสถ), vassupanayika (เข้าพรรษา)