ครุธรรม 8 (Garudhamma — “ธรรมอันหนัก/ที่พึงเคารพ”) คือเงื่อนไข 8 ข้อที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติแก่mahapajapati-gotami (พระนางมหาปชาบดีโคตมี) โดยการยอมรับครุธรรมทั้ง 8 นี้ถือเป็นการ อุปสมบท ของพระนาง และเป็นจุดกำเนิดbhikkhuni (ภิกษุณี)สงฆ์ (ananda (พระอานนท์)เป็นผู้กราบทูลขอแทน). ภิกษุณีต้องสักการะเคารพไม่ละเมิดตลอดชีวิต — อยู่ใน ภิกขุนีขันธกะ ของcullavagga (จุลวรรค).
8 ข้อ
- ภิกษุณีแม้บวช 100 ปี ต้องกราบไหว้-ลุกรับ-ทำอัญชลี-สามีจิกรรมแก่ภิกษุแม้บวชวันนั้น
- ภิกษุณีไม่พึงอยู่จำพรรษาในอาวาสที่ไม่มีภิกษุ
- ทุกกึ่งเดือนต้องหวังธรรม 2 จากภิกษุสงฆ์: ถามวันuposatha (อุโบสถ) + เข้าไปฟังโอวาท
- ออกพรรษาแล้วต้องปวารณาในสงฆ์ 2 ฝ่าย (โดยได้เห็น/ได้ยิน/รังเกียจ)
- ต้องอาบัติหนัก (สังฆาทิเสส) ต้องประพฤติปักขมานัตในสงฆ์ 2 ฝ่าย
- สิกขมานาผู้ศึกษาธรรม 6 ครบ 2 ปี ต้องขออุปสมบทในสงฆ์ 2 ฝ่าย
- ภิกษุณีไม่พึงด่าบริภาษภิกษุไม่ว่ากรณีใด
- ห้ามภิกษุณีสอนภิกษุ แต่ภิกษุสอนภิกษุณีได้
หมายเหตุ
- ครุธรรมข้อ 1, 7, 8 สะท้อนลำดับการเคารพระหว่างสองสงฆ์; ข้อ 3–6 ผูกภิกษุณีสงฆ์ให้พึ่งภิกษุสงฆ์ในสังฆกรรมสำคัญ
- โยงbhikkhuni-vibhanga (ภิกขุนีวิภังค์) (สิกขาบทภิกษุณี 311), patimokkha (ปาฏิโมกข์)