อัตตปฏิลาภ 3 — การได้อัตตภาพ 3 แบบ
จาก โปฏฐปาทสูตร พระพุทธเจ้า ทรงจำแนก “การได้อัตตภาพ” (อัตตา/ตัวตน ที่สัตว์ยึด) เป็น 3 ระดับ:
- โอฬาริก-อัตตภาพ — อัตตภาพหยาบ (มีรูปกาย กินอาหาร)
- มโนมย-อัตตภาพ — อัตตภาพสำเร็จด้วยใจ (มีรูปแต่ละเอียด)
- อรูป-อัตตภาพ — อัตตภาพไม่มีรูป
แก่น
- ทั้ง 3 มีได้ ทีละอย่าง (ขณะหนึ่งเป็นจริงแบบเดียว อีกสองเป็นโมฆะ) อุปมา นมสด→นมส้ม→เนยข้น→เนยใส
- ที่สุดแล้วชื่อเหล่านี้เป็นเพียง โลกสมัญญา โลกนิรุตติ โลกโวหาร โลกบัญญัติ ที่ตถาคต “ยืมมาพูด” โดยไม่ยึด (ทางปรมัตถ์ไม่มีตัวตนให้เกาะ → นัยอนัตตา)
- โยงกับ สัญญา ที่เกิด-ดับตามเหตุ และการไม่พยากรณ์ อัพยากตปัญหา
แหล่ง: แหล่ง-โปฏฐปาทสูตร