สังโยชน์เบื้องต่ำ 5

โอรัมภาคิยสังโยชน์ 5 (สังโยชน์เบื้องต่ำ 5)

กิเลสเครื่องผูกสัตว์ไว้ในกามภพ 5 ประการ — ละได้คือก้าวพ้นความเป็นปุถุชน/กลับมาเกิดในกาม

1. สักกายทิฏฐิ — เห็นว่ามีตัวตน (ตรงข้ามอนัตตา)
2. วิจิกิจฉา — ความลังเลสงสัย (ในพระรัตนตรัย/ไตรสิกขา)
3. สีลัพพตปรามาส — ยึดศีลพรตว่าพาพ้นทุกข์ได้เอง
4. กามฉันทะ (กามราคะ) — ความพอใจในกาม
5. พยาบาท — ความขัดเคือง

ความสัมพันธ์กับอริยบุคคล 4

• โสดาบัน ละข้อ 1-3 | สกทาคามี ละ 1-3 + ทำ 4-5 เบาบาง | อนาคามี ละครบ 5
• (คู่กับ สังโยชน์เบื้องสูง 5 ที่พระอรหันต์เท่านั้นละได้)

การละ (จากมหามาลุงกยสูตร)

ต้องละทั้งตัวปรากฏและ อนุสัย (รากที่นอนเนื่องมาแต่เด็ก) — อาศัยมรรค: เข้าฌาน แล้วพิจารณาขันธ์ในสมาบัติเป็นไตรลักษณ์ → น้อมสู่อมตธาตุ