“ภิกษุพวก 6” กลุ่มภิกษุที่เป็นต้นเหตุให้พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทจำนวนมากที่สุดในพระวินัยทั้งหมด
- ที่มา: ชน 6 คนในกรุงสาวัตถีเป็นสหาย บวชด้วยกันในสำนักพระอัครสาวก (ตามอรรถกถา มมร ล.3) — บวชแล้วเรียกรวมว่า ฉัพพัคคีย์ แปลว่า “มีพวก 6”
- 6 รูป (ตามเชิงอรรถ อรรถกถา): ปัณฑุกะ โลหิตกะ เมตติยะ ภุมมชกะ อัสสชิ ปุนัพพสุกะ โดยอัสสชิและปุนัพพสุกะเป็นหัวหน้าฝ่ายอลัชชี
- ลักษณะ: แบ่งอยู่ต่างถิ่น (สาวัตถี ราชคฤห์ กิฏาคีรี) แต่ละฝ่ายมีบริวารฝ่ายละ 500 รูป รวมราว 1,500 รูปขึ้นไป
- บทบาทในวินัย: ก่อเรื่องใหม่ที่ยังไม่เคยมีใครทำ และย่ำยีสิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้แล้ว เป็นเหตุให้ต้องบัญญัติสิกขาบทซ้ำหลายครั้ง — ปรากฏทั้งในmahavibhanga (มหาวิภังค์), nissaggiya-pacittiya-30 (นิสสัคคิยปาจิตตีย์ 30), pacittiya-92 (ปาจิตตีย์ 92)
- ข้อสังเกต: ปัณฑุกะ-โลหิตกะมีศีล ชอบย่ำยีสิกขาบทที่บัญญัติแล้ว ส่วนรูปอื่นเป็นอลัชชี ก่อเรื่องใหม่ด้วย (อรรถกถาแยกไว้ชัด)
- โยงกับsattarasavaggiya (พระสัตตรสวัคคีย์) ซึ่งเป็นภิกษุหนุ่มที่ฉัพพัคคีย์มักรังแก
ref: มมร ล.3 ข้อ 630 (อรรถกถา ปริวาร)