อัมพัฏฐสูตร

อัมพัฏฐสูตร (สูตรที่ ๓)

ว่าด้วยการหักมานะเรื่องชาติกำเนิด และการชี้ว่า วิชชาและจรณะ เหนือกว่าวรรณะ/โคตร สูตรที่ 3 ของสีลขันธวรรค (พระพุทธเจ้า แสดงที่ อิจฉานังคละ แคว้นโกศล)

เนื้อเรื่อง

1. พราหมณ์ โปกขรสาติ ส่งศิษย์ อัมพัฏฐมาณพ มาตรวจว่าพระพุทธเจ้ามี มหาปุริสลักษณะ 32 จริงไหม
2. อัมพัฏฐะถือตัว แสดงกิริยาไม่เคารพ และดูหมิ่นพวก ศากยะ ว่าเป็น “คนรับใช้” (อ้าง วรรณะ ว่าพราหมณ์สูงสุด)
3. พระพุทธเจ้าทรงสอบโคตร ชี้ว่าสกุลกัณหายนะของอัมพัฏฐะสืบจากทาสของศากยะ — หักมานะเรื่องชาติ
4. ทรงแสดงว่าผู้ถึงพร้อมด้วย วิชชาและจรณะ เป็นเลิศ ไม่ใช่เพราะวรรณะ/โคตร (ใช้ลำดับฝึก ศีล–ฌาน–วิชชา แบบเดียวกับ สามัญญผลสูตร)
5. ทรงให้เห็นลักษณะ 2 ข้อที่เร้น (พระชิวหาใหญ่ / พระคุยหะในฝัก) ด้วยฤทธิ์

บทสรุป

• อัมพัฏฐะกลับไปเล่า โปกขรสาติโกรธที่ศิษย์เสียมารยาท มาเฝ้าเอง
• ทรงแสดง อนุปุพพิกถา (ทาน–ศีล–สัคค–โทษกาม–อานิสงส์เนกขัมมะ) ต่อด้วย อริยสัจ 4
• โปกขรสาติได้ ดวงตาเห็นธรรม (“สิ่งใดมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นมีความดับเป็นธรรมดา”) ประกาศตนเป็นอุบาสกพร้อมบุตรภริยาและบริษัท

ที่อ้างอิง

มมร เล่ม 11 (ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค) หน้า 497–524 ข้อ 141–177 | ที.สี. ๙

แหล่งสรุป: แหล่ง-อัมพัฏฐสูตร