สามัญญผลสูตร (สูตรที่ ๒)

ว่าด้วย สามัญญผล = ผลที่เห็นประจักษ์ของความเป็นสมณะในปัจจุบัน พระพุทธเจ้า แสดงแก่ พระเจ้าอชาตศัตรู ที่ชีวกัมพวัน ราชคฤห์ (สูตรที่ 2 ของสีลขันธวรรค ต่อจาก พรหมชาลสูตร)

ปุจฉา

พระราชาทรงถามว่า อาชีพทางโลกเห็นผลได้ในปัจจุบัน แล้วการบวชเป็นสมณะมีผลเห็นประจักษ์ในปัจจุบันบ้างไหม (เคยถาม ครูทั้ง 6 มาแล้วไม่ได้คำตอบที่ตรง)

แต่ละขั้น “ดียิ่งกว่า ประณีตกว่า” ขั้นก่อน:

ผลขั้นต้น: ผู้ออกบวช (แม้เคยเป็นคนรับใช้/ชาวนา) ย่อมได้รับความเคารพยกย่อง
ศีล (จุลศีล / มัชฌิมศีล / มหาศีล)
อินทรียสังวร (สำรวมอินทรีย์)
สติสัมปชัญญะ
สันโดษ
ละ นิวรณ์ 5
ฌาน 1–4 (รูปฌาน)
วิชชา: ญาณทัสสนะ, มโนมยิทธิ, อิทธิวิธี, ทิพพโสต, เจโตปริยญาณ, ปุพเพนิวาสานุสติญาณ (ระลึกชาติ), จุตูปปาตญาณ/ทิพยจักษุ (เห็นสัตว์จุติ-อุปบัติตามกรรม)
อาสวักขยญาณ — รู้ชัด อริยสัจ 4 จิตหลุดพ้นจากอาสวะ = อรหัตตผล สามัญญผลสูงสุดที่ไม่มีสิ่งใดยิ่งกว่า

พระราชาเลื่อมใส ประกาศตนเป็นอุบาสก และ สารภาพปลงพระชนม์ พระเจ้าพิมพิสาร พระบิดา ทรงรับคำสารภาพ (การเห็นผิดเป็นผิดแล้วสำรวมต่อไป เป็นความเจริญในวินัยของพระอริยะ)
ตรัสภายหลังว่า หากมิได้ทำอนันตริยกรรมปลงพระชนม์พระบิดา ธรรมจักษุ จะเกิดแก่ท้าวเธอ ณ ที่นั้นทันที

มมร เล่ม 11 (ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค) หน้า 288–336 ข้อ 91–140 | ที.สี. ๙ (ระบบ 45 เล่ม)