พรหมชาลสูตร (สูตรที่ ๑)
“ข่ายอันประเสริฐ” พระสูตรแรกของพระสุตตันตปิฎก (พระพุทธเจ้า แสดงที่ อัมพลัฏฐิกา ระหว่างราชคฤห์–นาลันทา) ว่าด้วยการประมวล ทิฏฐิ 62 และวางมาตรฐานว่าศีลเป็นเพียงเรื่องเล็กน้อยเทียบกับปัญญารู้แจ้งทิฏฐิ
โครงเนื้อหา 3 ส่วน
- นิทาน + วางท่าทีต่อคำติ-คำชม (ข้อ 1) — เรื่องสุปปิยปริพาชก/พรหมทัตตมาณพ ทรงสอนไม่ขุ่นในคำติ ไม่เพลินในคำชม
- ศีล 3 ระดับ (จุลศีล มัชฌิมศีล มหาศีล) — สิ่งที่ปุถุชนใช้ชมตถาคต ยัง “มีประมาณน้อย เป็นเพียงศีล”
- ทิฏฐิ 62 — ธรรมที่ลึกกว่า: ประมวลความเห็นผิดทั้งหมดเป็น 62 ประเภท
บทสรุป
- ทิฏฐิทั้ง 62 เกิด “เพราะผัสสะเป็นปัจจัย” และดำเนินตาม ปฏิจจสมุปบาท
- ผู้รู้ชัดความเกิด-ดับ-คุณ-โทษ-ทางออกของผัสสายตนะ 6 ย่อมพ้นเหนือทิฏฐิทั้งหมด
- อุปมาแหคลุมปลา = ที่มาของชื่อ “พรหมชาล (ข่าย)”
- พระอานนท์ ทูลถามชื่อ ทรงให้ชื่อ: อรรถชาละ / ธรรมชาละ / พรหมชาละ / ทิฏฐิชาละ / พิชัยสงครามอันยอดเยี่ยม
- จบสูตร: หมื่นโลกธาตุไหว
ที่อ้างอิง
มมร เล่ม 11 (ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค เล่มที่ ๑) หน้า 1–67 ข้อ 1–90 | ที.สี. ๙ (ระบบ 45 เล่ม)
แหล่งสรุป: brahmajala-sutta (แหล่ง-พรหมชาลสูตร)