จูฬสุญญตสูตร (Cūḷasuññata Sutta)

พระพุทธเจ้าทรงแสดง ณ ปราสาทของอุบาสิกาวิสาขามิคารมารดา บุพพาราม สาวัตถีพระอานนท์ทูลถามถึงพระดำรัสเก่าว่า “เราอยู่มากด้วยสุญญตวิหารธรรม” แล้วพระพุทธเจ้าทรงยืนยันและแสดงวิธีเจริญสุญญตาตามลำดับ

สาระสำคัญ

  • หลักการ: การก้าวลงสู่ความว่างตามความเป็นจริง คือ ละสัญญาสิ่งที่ไม่มีในที่นั้น รู้ชัดสิ่งที่ยังมีเหลืออยู่
  • ลำดับการเจริญสุญญตา (จากหยาบไปละเอียด):
    1. สัญญาว่าป่า (ละสัญญาบ้านและมนุษย์)
    2. สัญญาว่าแผ่นดิน (ละสัญญาป่า — อุปมาเหมือนหนังโคที่ขึงด้วยหลักร้อยตัว)
    3. อากาสานัญจายตนสัญญา (ละสัญญาว่าแผ่นดิน)
    4. วิญญาณัญจายตนสัญญา (ละอากาสานัญจายตนสัญญา)
    5. อากิญจัญญายตนสัญญา (ละวิญญาณัญจายตนสัญญา)
    6. เนวสัญญานาสัญญายตนสัญญา (ละอากิญจัญญายตนสัญญา)
    7. อนิมิตตเจโตสมาธิ (ละเนวสัญญานาสัญญายตนสัญญา) — มีอยู่เพียงอายตนะ 6 อาศัยกายนี้เพราะชีวิตเป็นปัจจัย
  • จุดสูงสุด: ภิกษุรู้ชัดว่าอนิมิตตเจโตสมาธิยังปัจจัยปรุงแต่ง จึงน้อมจิตสู่วิมุตติ — หลุดพ้นจากกามาสวะ ภวาสวะ อวิชชาสวะ ถึงสุญญตสมาบัติอันบริสุทธิ์เยี่ยมยอด
  • บทสรุป: สมณพราหมณ์ทุกยุคที่เข้าถึงสุญญตสมาบัติอันบริสุทธิ์ ก็เข้าถึงสุญญตสมาบัตินี้เอง

ความสำคัญ