มธุรสูตร (Madhura Sutta)
พระมหากัจจานะแสดงแก่พระเจ้ามธุรราชอวันตีบุตร ที่ป่าคุนธาวัน เมืองมธุรา — หักวาทะพราหมณ์เรื่องวรรณะ (แสดงหลังพุทธปรินิพพาน)
- วาทะพราหมณ์: “พราหมณ์ประเสริฐสุด วรรณะอื่นเลว, พราหมณ์ขาว-บริสุทธิ์, เป็นบุตรเกิดแต่ปากพรหม” → ทรงชี้ว่าเป็นเพียง “คำโฆษณาในโลก” (โฆสะ) ไม่ใช่ความจริง
- พิสูจน์ด้วยเหตุผล 5 แง่ — วรรณะ 4 เสมอกัน:
- คนรวยวรรณะใดก็มีคนทุกวรรณะมารับใช้ (ทรัพย์ไม่เลือกวรรณะ)
- ทำอกุศลกรรม → ทุกวรรณะตกนรกเหมือนกัน
- ทำกุศล → ทุกวรรณะขึ้นสวรรค์เหมือนกัน
- เป็นโจร → ทุกวรรณะถูกลงโทษเท่ากัน (ชื่อวรรณะหายไป เหลือแค่ “โจร”)
- ออกบวช → ทุกวรรณะได้รับเคารพเท่ากัน (เหลือแค่ “สมณะ”)
- มธุรราชเลื่อมใส ขอถึงพระกัจจานะเป็นสรณะ แต่ทรงให้ถึงพระพุทธเจ้าแทน — เมื่อทราบว่าปรินิพพานแล้ว ก็ขอถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะตลอดชีวิต
- โยงอัคคัญญสูตร, อัมพัฏฐสูตร (ประเด็นวรรณะเหมือนกัน)