สฬายตนสังยุต สัฏฐิเปยยาลวรรค

สฬายตนสังยุต — สัฏฐิเปยยาลวรรค (วรรคที่ 2, จตุตถปัณณาสก์)

วรรคที่ 2 ของจตุตถปัณณาสก์ในสฬายตนสังยุต — 60 สูตร เป็นวรรคแบบ เปยยาล (peyyāla) คือขยายโดยแทนตัวแปรเป็นชุด

แกนคำสอน: ละฉันทะ/ราคะ/ฉันทราคะ ในอายตนะ เมื่อเห็นอายตนะเป็นอนิจจ/ทุกข์/อนัตตา

โครงสร้างเปยยาล (ข้อ ๒๕๗–๒๘๔)

ชุด A — อายตนะภายใน 6 × ปัจจุบัน (สูตร 1–9, ข้อ ๒๕๗–๒๕๙)

• อนิจจ: ละฉันทะ / ละราคะ / ละฉันทราคะ ในอายตนะภายใน 6
• ทุกข์: เหมือนกัน 3 แบบ
• อนัตตา: เหมือนกัน 3 แบบ (รวม 9 สูตร)

ชุด B — อายตนะภายนอก 6 × ปัจจุบัน (สูตร 10–18, ข้อ ๒๖๐–๒๖๒)

• โครงเดียวกับชุด A แต่เป็นอายตนะภายนอก 6 (รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์)

ชุด C — ทั้งภายใน+ภายนอก × อดีต/อนาคต/ปัจจุบัน (สูตร 19–54, ข้อ ๒๖๓–๒๗๘)

• ขยายด้วยกาล 3 (อดีต อนาคต ปัจจุบัน) × ไตรลักษณ์ 3 × ภายใน+ภายนอก (36 สูตร)

ชุด D — ภายใน/ภายนอก × ไตรลักษณ์ (สูตร 55–60, ข้อ ๒๗๙–๒๘๔)

• สรุปรวมภายใน 6 และภายนอก 6 กับอนิจจ/ทุกข์/อนัตตา

ความสำคัญ: วรรคนี้แสดงความเป็นระบบของการพิจารณาอายตนะ — ครอบคลุมทุกมิติ (ภายใน/ภายนอก, กาล 3, ไตรลักษณ์ 3, ฉันทะ/ราคะ/ฉันทราคะ) เป็นสูตรย่อยที่ขยายจากนันทิขยสูตร ให้เกิดการปฏิบัติครบถ้วน

หมายเหตุต้นฉบับ: สูตรที่ 31 ในต้นฉบับ มมร ล.28 มีชื่อว่า “ปัญจมอตีตสูตรที่ 30” ซึ่งผิดพลาด (น่าจะเป็น “ที่ 31”) — บันทึกไว้เพื่อตรวจสอบต้นฉบับบาลี