เวทนา คือความเสวยอารมณ์ (vedanā) — องค์ที่ 7 ในปฏิจจสมุปบาท เกิดขึ้นเพราะผัสสะ เป็นปัจจัยแก่ตัณหา
นิยามตามวิภังคสูตร:
- เวทนา 6 แบ่งตามทวารที่เกิด: เวทนาเกิดแต่จักขุสัมผัส, โสตสัมผัส, ฆานสัมผัส, ชิวหาสัมผัส, กายสัมผัส, มโนสัมผัส
- เวทนา 3 แบ่งตามคุณภาพ: สุขเวทนา (เสวยสุข), ทุกขเวทนา (เสวยทุกข์), อทุกขมสุขเวทนา (เสวยไม่สุขไม่ทุกข์)
- เวทนาเกิดจากผัสสะ → ถ้าไม่รู้เท่าทัน เวทนาสุขนำไปสู่ตัณหา เวทนาทุกข์นำไปสู่ปฏิฆะ
- เวทนาเป็นหนึ่งในขันธ์ 5 (เวทนาขันธ์) และเป็นหนึ่งในหมวดนามในนามรูป
- สติปัฏฐาน มีเวทนานุปัสสนาเป็นหนึ่งในสี่ฐาน — พิจารณาเวทนาว่าเป็นแค่เวทนา ไม่ใช่ “เรา”