พระวินัยปิฎก (Vinaya Piṭaka) คือ 1 ใน 3 ปิฎกของพระไตรปิฎก ว่าด้วย สิกขาบทและระเบียบของสงฆ์ — กฎที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติเพื่อความเรียบร้อยและความตั้งมั่นยาวนานของพระศาสนา (upali (พระอุบาลี)เป็นผู้ทรงจำและวิสัชนาวินัยในสังคายนาครั้งที่ 1). ในคลัง มมร = เล่ม 1–10.
โครงสร้าง 5 คัมภีร์
- มหาวิภังค์ (อาทิกัมมิกะ) → mahavibhanga (มหาวิภังค์) — สิกขาบทภิกษุ 227 ข้อ (ปาราชิก–อธิกรณสมถะ), เล่ม 1–4
- ภิกขุนีวิภังค์ → bhikkhuni-vibhanga (ภิกขุนีวิภังค์) — สิกขาบทภิกษุณี 311 ข้อ, เล่ม 5
- มหาวรรค → mahavagga (มหาวรรค) — ขันธกะ 10 (สังฆกรรม/ระเบียบ: อุปสมบท อุโบสถ พรรษา ปวารณา กฐิน ฯลฯ), เล่ม 6–7
- จุลวรรค → cullavagga (จุลวรรค) — ขันธกะ 12 (แก้อาบัติ กำเนิดภิกษุณี+ครุธรรม 8 สังคายนา 1–2), เล่ม 8–9
- ปริวาร → parivara (ปริวาร) — คัมภีร์สรุป-ทบทวนวินัยทั้งหมด, เล่ม 10
หมายเหตุ
- วิภังค์ = ตัวสิกขาบทพร้อมเรื่องต้นบัญญัติและคำวิเคราะห์ (ปรับอาบัติ); ขันธกะ = ระเบียบวิธี/สังฆกรรม (ไม่ปรับอาบัติโดยตรง); ปริวาร = ภาคผนวกสรุป
- สิกขาบทของภิกษุถูกรวบรวมเป็นpatimokkha (ปาฏิโมกข์) สวดทบทวนทุกกึ่งเดือนในวันuposatha (อุโบสถ)
- อีก 2 ปิฎก: สุตตันตปิฎก (พระสูตร) · อภิธรรมปิฎก (ปรมัตถธรรม)