สังสารวัฏ (Saṃsāra) — การวนเวียนเกิด-ตายที่ไม่มีที่สุดเบื้องต้น หาเบื้องต้นที่สุดไม่ได้ (anamatagga) เพราะสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นเครื่องกางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบ ท่องเที่ยวไปมา ที่สุดเบื้องต้นย่อมไม่ปรากฏ
- อนมตัคคสังยุต ปฐมวรรค (SN 15.1–15.10) แสดงด้วยอุปมา 10 ชุด: หญ้าและไม้แทนมารดา, ก้อนดินแทนบิดา, น้ำตา, น้ำนมมารดา, ภูเขาหิน, เมล็ดผักกาด, สาวกระลึกกัป, เม็ดทรายคงคา, ท่อนไม้โยนขึ้นฟ้า, กองกระดูก — ล้วนชี้ว่าสงสารยาวนานเกินจะนับได้
- สาเหตุ: อวิชชา + ตัณหา ตามวงจรปฏิจจสมุปบาท
- ทางออก: เห็นอริยสัจ 4 ด้วยปัญญาอันชอบ ท่องเที่ยวอีกไม่เกิน 7 ชาติก็ทำที่สุดทุกข์ได้ (SN 15.10 ปุคคลสูตร)
- โยง: กัป, นิพพาน, อริยมรรคมีองค์ 8