กรรมบถ 10 (Kammapatha) — ทางแห่งกรรม 10 ทาง
แนวความประพฤติ 10 อย่าง แยกเป็น อกุศลกรรมบถ (ทางสู่ทุคติ) และ กุศลกรรมบถ (ทางสู่สุคติ) จัดตามทวารกาย-วาจา-ใจ
อกุศลกรรมบถ 10
กาย 3: ปาณาติบาต (ฆ่าสัตว์) / อทินนาทาน (ลักทรัพย์) / กาเมสุมิจฉาจาร (ผิดในกาม)
วาจา 4: มุสาวาท (เท็จ) / ปิสุณาวาจา (ส่อเสียด) / ผรุสวาจา (คำหยาบ) / สัมผัปปลาปะ (เพ้อเจ้อ)
ใจ 3: อภิชฌา (เพ่งเล็งของผู้อื่น) / พยาบาท / มิจฉาทิฏฐิ (เห็นว่าทาน-กรรม-โลกหน้า-บิดามารดาไม่มีผล)
กุศลกรรมบถ 10
เว้นจากทั้ง 10 ข้างต้น + ใจประกอบด้วยอนภิชฌา-อพยาบาท-สัมมาทิฏฐิ
ความสำคัญ
- เป็นมาตรฐานศีลธรรมที่ฆราวาสนำไปใช้ตรง — เชื่อมความประพฤติกับคติที่ไปเกิด (ทุคติ/สุคติ)
- แสดงเต็มในสาเลยยกสูตร (สูตรที่ 41) และเวรัญชกสูตร (สูตรที่ 42) — สองสูตรแฝด
- ครอบคลุมกว้างกว่าศีล 5 เพราะรวมมโนกรรม (ใจ 3) ด้วย