เจตนา (cetanā) คือกรรม — การกระทำที่มีเจตนาเป็นแกน ไม่ว่าจะแสดงออกทางกาย วาจา หรือใจ

  • กรรม 3 ทาง: กายกรรม (ทางกาย) · วจีกรรม (ทางวาจา) · มโนกรรม (ทางใจ) — มโนกรรมเป็นรากของกายกรรมและวจีกรรม
  • กรรมดี-กรรมชั่ว: กรรมที่เกิดจากโลภะ โทสะ โมหะ = อกุศลกรรม; จากอโลภะ อโทสะ อโมหะ = กุศลกรรม
  • กรรมบถ 10 (kammapatha-10 (กรรมบถ 10)): อกุศลกรรมบถ 10 / กุศลกรรมบถ 10 เป็นกรอบศีลธรรมพื้นฐาน
  • กรรมจำแนกสัตว์: สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นของตน กรรมเป็นมรดก กรรมเป็นกำเนิด — ตามที่แสดงใน culakammavibhanga-sutta-page (จูฬกัมมวิภังคสูตร) ซึ่งอธิบายว่ากรรมใดทำให้สัตว์ต่างกัน (อายุ ผิวพรรณ ทรัพย์ ฐานะ ปัญญา)
  • กรรม-วิบาก: กรรมดี/ชั่วให้ผล (วิปาก) ในชาตินี้หรือชาติหน้า (bhava-3 (ภพ 3)) — วิบากไม่ใช่ “โทษ” แต่เป็นผลตามธรรมชาติของเจตนา
  • กรรมในมรรค: พระอรหันต์ยังทำกิริยา (kiriyā) แต่ไม่สะสมกรรมใหม่ เพราะอวิชชา/ตัณหาดับแล้ว

โยง: kamma-3 (กรรม 3) · kamma-4 (กรรมดำกรรมขาว 4) · kammapatha-10 (กรรมบถ 10) · tanha (ตัณหา) · paticcasamuppada (ปฏิจจสมุปบาท) · culakammavibhanga-sutta-page (จูฬกัมมวิภังคสูตร)