วิชชา 3 (Tevijjā — ความรู้แจ้ง 3)
ญาณ 3 ที่พระพุทธเจ้าทรงบรรลุในคืนตรัสรู้ หลังได้ ฌาน 4 เกิดตามลำดับ 3 ยามของราตรี:
- ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ — ระลึกชาติก่อนได้ (ปฐมยาม)
- จุตูปปาตญาณ (ทิพยจักษุ) — เห็นสัตว์จุติ-อุบัติเป็นไปตามกรรม สุจริต→สุคติ ทุจริต→ทุคติ (มัชฌิมยาม)
- อาสวักขยญาณ — รู้ อริยสัจ 4 ตามจริง จิตหลุดพ้นจากอาสวะ (กาม/ภว/อวิชชา) “ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว” (ปัจฉิมยาม)
แต่ละวิชชา “กำจัดอวิชชา วิชชาก็เกิด กำจัดความมืด ความสว่างก็เกิด”
ปรากฏใน
ภยเภรวสูตร (และอีกหลายสูตรที่เล่าการตรัสรู้)