นิวรณ์ 5 (ธรรมเครื่องกั้นจิตมิให้บรรลุความดี)
สิ่งที่ต้องละก่อนเข้าฌาน และเป็นหมวดแรกของธัมมานุปัสสนาใน สติปัฏฐาน 4:
- กามฉันทะ — ความพอใจในกาม
- พยาบาท — ความขัดเคือง
- ถีนมิทธะ — ความหดหู่ง่วงซึม
- อุทธัจจกุกกุจจะ — ความฟุ้งซ่านรำคาญใจ
- วิจิกิจฉา — ความลังเลสงสัย
วิธีเจริญ: รู้ชัดว่านิวรณ์แต่ละข้อมี/ไม่มีในจิต รู้เหตุเกิด-ดับ และอุบายไม่ให้เกิดอีก
เชื่อมโยง
- การ “ละนิวรณ์ 5” เป็นบันไดสู่ ฌาน ในลำดับฝึก (สามัญญผลสูตร, สมาธิขันธ์)
แหล่ง: แหล่ง-มหาสติปัฏฐานสูตร