ความรู้ชัดตามความเป็นจริง — เห็นไตรลักษณ์ (anicca (อนิจจัง), dukkha (ทุกข์), anatta (อนัตตา)) เห็น ariyasacca-4 (อริยสัจ 4) ประจักษ์แจ้งตามจริง

  • ปัญญา 3 ประเภท ตามวิธีได้มา:
    • สุตมยปัญญา — ปัญญาเกิดจากการฟัง/อ่าน
    • จินตามยปัญญา — ปัญญาเกิดจากการคิดพิจารณา
    • ภาวนามยปัญญา — ปัญญาเกิดจากการเจริญภาวนา (ลึกและตรงที่สุด)
  • อินทรีย์ข้อสุดท้าย ใน indriya-5 (อินทรีย์ 5) — ปัญญาเป็นยอดของอินทรีย์ 5 และพละ 5
  • สิกขาข้อสุดท้าย ใน sikkha-3 (ไตรสิกขา) (ศีล-สมาธิ-ปัญญา); ปัญญาบริบูรณ์เมื่อสมาธิมั่นคง
  • ปัญญาในมรรค: สัมมาทิฏฐิ + สัมมาสังกัปปะ ใน ariya-magga-8 (อริยมรรคมีองค์ 8) คือองค์แห่งปัญญา
  • คู่กับศรัทธา: ศรัทธาต้องสมดุลกับปัญญา มิฉะนั้นเกิดความงมงาย (ศรัทธามาก) หรือฉลาดแต่ไม่ปฏิบัติ (ปัญญามาก)
  • ผลขั้นสูง: ปัญญาที่สมบูรณ์นำไปสู่ arahatship (พระอรหัต) — สิ้นอาสวะ

โยง: saddha (ศรัทธา) · sammaditthi (สัมมาทิฏฐิ) · visuddhi-7 (วิสุทธิ 7) · bojjhanga-7 (โพชฌงค์ 7)