สฬายตนสังยุต — สุทธวรรค (วรรคที่ 1)
วรรคแรกของสฬายตนสังยุต (SN 35 — สังยุตใหญ่สุด ว่าด้วยอายตนะ 6) ที่สาวัตถี — 10 สูตร แสดงอายตนะภายใน/ภายนอก เป็นไตรลักษณ์
หมายเหตุชื่อ: บท “รวม” ท้ายปัณณาสก์เรียกวรรคนี้ว่า สุทธวรรค (ใช้เป็นชื่อทางการ) แต่ header ในเนื้อเล่ม มมร พิมพ์ว่า “อนิจจวรรคที่ ๑” — ซ้ำกับวรรคที่ 5 (อนิจจวรรค) จึงยึดชื่อ “สุทธวรรค” ตามบทรวมเพื่อไม่ให้ชนกัน
- อายตนะภายใน 6 (อัชฌัตติกะ): จักขุ (ตา) · โสตะ (หู) · ฆานะ (จมูก) · ชิวหา (ลิ้น) · กาย · มโน (ใจ)
- อายตนะภายนอก 6 (พาหิระ): รูป · เสียง · กลิ่น · รส · โผฏฐัพพะ · ธรรมารมณ์
โครง 10 สูตร = อายตนะ 2 ฝั่ง × ไตรลักษณ์ 3 + มุมกาล 3:
| # | สูตร | สาระ |
|---|---|---|
| 1–3 | อัชฌัตติก- อนิจจ/ทุกข/อนัตตสูตร | อายตนะภายใน 6 เป็น อนิจจ → ทุกข์ → อนัตตา |
| 4–6 | พาหิร- อนิจจ/ทุกข/อนัตตสูตร | อายตนะภายนอก 6 เป็น อนิจจ → ทุกข์ → อนัตตา |
| 7–9 | อตีตานาคตปัจจุปันน- อนิจจ/ทุกข/อนัตตสูตร | อายตนะภายใน (อดีต/อนาคต/ปัจจุบัน) เป็นไตรลักษณ์ |
| 10 | พาหิรสูตร | อายตนะภายนอก (อดีต/อนาคต/ปัจจุบัน) เป็นไตรลักษณ์ |
- บทสรุปทุกสูตร: อริยสาวกผู้สดับ เห็นอย่างนี้ → เบื่อหน่าย (นิพพิทา) → คลายกำหนัด (วิราคะ) → หลุดพ้น (วิมุตติ) → รู้ว่า “ชาติสิ้นแล้ว…”
ความสำคัญ: ยกไตรลักษณ์มาจับอายตนะ 6 (แทนที่จะจับขันธ์ 5 แบบขันธสังยุต) — เป็นประตูสู่นิพพิทา–วิราคะ–วิมุตติ ทางอายตนะ